Ortodoks sosyolojisi, toplumun işleyişini açıklarken mevcut düzeni, kurumları ve değerleri doğal, gerekli ve korunması gereken yapılar olarak gören sosyolojik yaklaşımların genel adıdır. Bu anlayış, toplumsal sistemi eleştiriden çok istikrar ve süreklilik açısından ele alır.
Bu yaklaşımın en belirgin temeli, Émile Durkheim gibi klasik sosyologlara dayanır. Durkheim’a göre toplum, bireylerin toplamından daha büyük bir “gerçekliktir” ve toplumsal kurumlar (aile, din, eğitim vb.) toplumun düzenini sağlamak için vardır. Bu nedenle ortodoks sosyoloji, bu kurumların işlevlerini anlamaya odaklanır, onları kökten sorgulamaz.
Ortodoks sosyoloji çoğunlukla şu özellikleri taşır:
- Toplumu bir denge ve uyum sistemi olarak görür.
- Toplumsal kurumların işlevsel olduğunu savunur.
- Değişimden çok düzenin korunmasına önem verir.
- Bilimsel ve nesnel açıklamayı hedefler.
Bu yaklaşım özellikle işlevselcilik (fonksiyonalizm) ile ilişkilidir. Örneğin Talcott Parsons, toplumu bir organizma gibi görerek her parçanın (kurumun) sistemin devamı için gerekli olduğunu savunur.
Buna karşılık, ortodoks sosyolojiye eleştirel yaklaşan teoriler de vardır. Örneğin Karl Marx gibi düşünürler, toplumdaki eşitsizlikleri ve çatışmaları vurgulayarak bu “düzenin” aslında herkes için adil olmadığını ileri sürerler. Bu tür yaklaşımlar genellikle eleştirel sosyoloji olarak adlandırılır.
Kısaca:
Ortodoks sosyolojisi, toplumu mevcut haliyle anlamaya ve açıklamaya çalışan; düzeni, istikrarı ve kurumların işlevini merkeze alan bir sosyoloji anlayışıdır.
Kaynakça
- Durkheim, E. (2006). Sosyolojik yöntemin kurallar (Çev. C. B. Akal). İstanbul: Cem Yayınevi.
- Durkheim, E. (2010). Dini hayatın ilkel biçimler (Çev. F. Aydın). Ankara: Eskiyeni Yayınları.
- Parsons, T. (2005). Toplumsal sistem (Çev. N. Nirven). İstanbul: Paradigma Yayınları.
- Giddens, A. (2012). Sosyoloji (Yay. haz. C. Güzel). İstanbul: Kırmızı Yayınları.
- Ritzer, G. (2011). Modern sosyoloji kuramları (Çev. H. Hülür). Ankara: De Ki Yayınları.
- Ergun, D. (2018). Sosyoloji ve tarih. İstanbul: İmge Kitabevi.
- Berkes, N. (2013). Türkiye’de çağdaşlaşma. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
GizDöküm sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.